maniax forum

TARİFE GEREK YOK PAYLAŞIMIN TEK ADRESİ
 
AnasayfaSSSAramaÜye ListesiKullanıcı GruplarıKayıt OlGiriş yap
Arama
 
 

Sonuç :
 
Rechercher çıkıntı araştırma
En son konular
» bunlar arkaplanda süper durur...
Cuma Ocak 30, 2009 1:59 pm tarafından simyacı

» Usta fotoğrafcılardan ödüllü doğa fotoğrafları...
Cuma Ocak 30, 2009 1:14 pm tarafından simyacı

» Gökyüzü Şöleni Auroralar...
Cuma Ocak 30, 2009 12:58 pm tarafından simyacı

» İşte Yonja üyesi bir arkadaş bir bayana neler yazmış :)
Çarş. Ocak 28, 2009 1:53 pm tarafından simyacı

» Cevabi Olmayan Sorular...
Çarş. Ocak 28, 2009 1:46 pm tarafından simyacı

» PskoLogun ÇocukLarLa Yaptığı Test ve SonuçLarı....!!!
Çarş. Ocak 28, 2009 1:39 pm tarafından simyacı

» Camide ayakkabiniz calinmasin
Çarş. Ocak 28, 2009 1:34 pm tarafından simyacı

» Etrafım Kızdan Geçilmez Oldu ( komik şiir )
Çarş. Ocak 28, 2009 1:29 pm tarafından simyacı

» ßana Masal Anlat Diyalogları
Çarş. Ocak 28, 2009 1:23 pm tarafından simyacı

Eylül 2017
PtsiSalıÇarş.Perş.CumaC.tesiPaz
    123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930 
TakvimTakvim
Istatistikler
Toplam 16 kayıtlı kullanıcımız var
Son kaydolan kullanıcımız: rezuba

Kullanıcılarımız toplam 345 mesaj attılar bunda 234 konu

Paylaş | 
 

 ÜREME VE ÇEŞİTLERİ

Önceki başlık Sonraki başlık Aşağa gitmek 
YazarMesaj
NUSAYBİN

avatar

Mesaj Sayısı : 160
Kayıt tarihi : 20/10/08
Yaş : 37
Nerden : MARDİN

MesajKonu: Geri: ÜREME VE ÇEŞİTLERİ   C.tesi Ekim 25, 2008 11:10 pm

B.EŞEYLİ ÜREME

Eşey bakımından farklı iki bireyden veya aynı bireyin farklı organlarından farklı karakterdeki gametlerin birleşerek zigotu meydana getirmesine eşeyli üreme denir.

UYARI:Eşeyli üremeyi sağlayan iki temel olay vardır.Bunlar mayoz bölünme ve döllenmedir.Bu iki olay sayesinde canlı türlerinde kromozom sayısı sabit tutularak,bireylerde kalıtsal çeşitlilik sağlanmaktadır.

Hayvanların çoğunda ve bazı bitkilerde dişi ve erkek gametler eşey bakımından farklı bireylerde meydana gelir.Böyle canlılara ayrı eşeyli denir.Bazı canlılarda ise üreme hücrelerini meydana getiren dişi ve erkek eşey bezleri aynı bireyde bulunur.Böyle canlılara hermafrodit denir.

Örneğin,hidra,planarya,tenya,yer solucanı ve salyongoz hermafrodit canlılardır.Çiçekli bitkilerin çoğu erseliktir.Fakat çoğu zaman kendi polenleri kendi yumurta hücresini dölleyemez.

Çünkü,polen ve yumurta hücresinin oluşumu farklı zamanlarda gerçekleşir.

1.Eşeyli Üremenin Esasları

Eşeyli üreme yapan canlılarda genellikle eşey bakımından farklı iki ata canlı bulunur.Eşeyli üremenin eşeysiz üremeye göre üstünlüğü,iki ata canlıya ait farklı özelliklerin yeni meydana gelen bireylerde bir araya gelmesidir.Bu durum canlılar arasında kalıtsal olarak farklı yavru tiplerinin ortaya çıkmasını sağlar.

Eşeyli üremede birleşen gametlerden biri dişi,diğeri erkek özelliğindendir.Gametler her zaman haploid kromozomlu olup,çoğunlukla mayoz bölünmeyle oluştururlar.Döllenmeyle iki gamet birleştirilerek zigot oluşturulur.Böylece türün kromozom sayısı korunmuş olur.

2.Eşeyli Üremenin Çeşitleri

Canlılarda görülen eşeyli üreme olayları büyüklük ve özelliklerine göre üçe ayrılabilir.

İzogami,Anizogami ve Oogami

Bazı canlı gruplarındaki eşeyli üremeler ise “genel eşeyli üreme”prensiplerine uymaz.Buna göre değişik üreme şekilleri vardır.Metagenez,Partenogenez ve Konjugasyon gibi.



a.İzogami:Şekil ve büyüklük bakımından aynı iki gametin birleşip zigotu meydana getirmesi olayına denir.Bazı tek hücreli algler ve ipliksi yeşil su yosunlarında görülür.(ör. Chlamidomonas, ulothrix,vs.)

b.Anizogami (heterogami):Şekil ve büyüklük bakımından farklı iki gametin birleşip zigotu meydana getirmesi olayına denir.Alg ve bir kısım mantarlar bu şekilde ürerler.İpliksi yeşil alglerden oedogoniumda çok küçük bir erkek gametle çok iri yumurta hücresi birleşerek zigotu oluşturur.Zigotun bölünmesiyle yeni bireyler meydana gelir.

c.Oogami:Yüksek yapılı bitkilerde ,hayvanlarda ve insanda görülür.Dişi gamet büyük ,bol stoplazmalı ve kamçılıdır Heterogaminin en ilerlemiş biçimidir.

d.Metagenez:Bazı tek hücrelilerde, bazı omurgasız hayvanlarda ve bütün çiçeksiz bitkilerde görülür. Canlının hayat devrinde eşeyli ve eşeysiz üreme birbirini takip eder. Gametlerin birleşmesiyle oluşan zigot gelişerek diploit bireyi meydana getirir. Diploit birey mayozla bölünerek sporları oluşturur. Sporlar haploit gelişme göstererek gametofitleri oluşturur. Dişi ve erkek gametofitler mitozla sperm yada yumurtayı oluştururlar. Bazı türlerde her iki aynı gamet bitkiciğinde oluşabilir. Metagenezi sonraki konularımızda ,değişik canlı gruplarının üremesinde daha ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.

e.Partenogenez:Yumurta hücresinden döllenme olmadan yeni bir canlının meydana gelmesine denir. Partenogenez olayı çoğunlukla arılar ,karıncalar ,yaprak bitkileri, su pireleri ile bazı çekirge vekelebek türleri gibi omurgasız hayvanlarda görülür. Partogenez olayını şimdi bal arıları üzerinde açıklayalım.

Arı kovanında cinsiyet bakımından dişi ve erkek olmak üzere iki çeşit arı bulunur. Dişi arılar içerisinde arı sütüyle beslenmiş büyük ve sağlıklı arılara kraliçe arı denir. Genel olarak kovanda bir kraliçe arı bulunur. Kraliçe arının ovaryumlarında mayoz bölünmelerle haploit kromozomlu yumurta hücreleri meydana gelir. Erkek arıların erbezlerinde mitoz bölünmeyle sperm hücreleri oluşur. Meydana gelen sperm hücreleri ,kraliçe arını sperm kesesinde depolanır.Yumurta kanalında yumurta ilerlerken kesenin ağzı hormonların etkisiyle açılır ve sperm hücresiyle yumurta hücresi döllenir. Dölenme sonucunda zigottan dişi arılar oluşur.Eğer, yumurta hücresi yumurta kanalından geçerken kesenin ağzı açılmazsa yumurta döllenmez.Döllenmeyen yumurta hücresi mitoz bölünme geçirerek erkek arılar meydana getirir. İşte burada erkek arıların meydana gelmesi olayına partenogenez denir. Erkek arılar özelliklerini ortaya çıkaran genlerinin tamamını kraliçe arıdan alır. Oluşan bireyin cinsiyeti kraliçe arı tarafından belirlenir.

f.Konjugasyon:Kalıtsal yapısı farklı iki hücrenin aralarında oluşturdukları bir stoplazmik köprü sayesinde madde alış verişi yapmaarıdır. Kalıtsal metaryalini değiştiren hücreler bölünerek üremelerine devam eder. Bakterilerde paramesyum gibi bazı protistlerde ve bazı basit yapılı su yosunlarında görülür.

Uyarı: Kanjugasyon düzenli bir eşeyli üreme biçimi değildir Gerçek anlamda gamaet oluşumu ve döllenme yoktur.Ancak paramesyum ve su yosunlarındaki konjugasyonda çekirdek birleşmesi ve mayoz gerçekleşir.
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Kullanıcı profilini gör
NUSAYBİN

avatar

Mesaj Sayısı : 160
Kayıt tarihi : 20/10/08
Yaş : 37
Nerden : MARDİN

MesajKonu: ÜREME VE ÇEŞİTLERİ   C.tesi Ekim 25, 2008 11:10 pm

ÜREME VE ÇEŞİTLERİ

Her canlının neslini devam ettirmek üzere kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesine

üreme denir. Üremeyle türlerin özellikleri yeni fertlere aktarılır ve hayatın devamlılığı bu

şekilde sağlanmış olur.Üreme,her bireyin yaşaması için gereken solunum,

Boşaltım,beslenme gibi olaylardan değildir.Canlılar üreme kabiliye-tine sahip olmadan da

normal hayatlarını devam ettirebilmektedirler.Nitekim,üreme kabiliyeti olmayan kısır canlılar

da vardır.Bir popu-lasyonun yaşaması,

meydana getirilen yeni bireylerle sağlanır.Üreme-nin temeli ise hücre bölünmelerine dayanır

.Genel olarak canlılar arasında,eşeysiz ve eşeyli olmak üzere iki çeşit üreme görülür.

A. EŞEYSİZ ÜREME

Eşey hücreleri ve döllenme olmadan,bir atadan yeni bir canlının meydana gelmesine denir.

Burada tek ata canlının varlığı söz konu-sudur.Yeni meydana gelen bireyler bu ata

canlıdan oluşur.Eşeysiz üremede atasal özellikler aynen aktarılır ve meydana gelen canlı-lar

tamamen birbirine benzer.Çünkü olayın temelinde mitoz bölün-meler vardır.Canlılar dünyasında

değişik eşeysiz üreme şekilleri gö-rülür.

UYARI:Eşeysiz üreme sonucunda,meydana gelen canlılar arasında

görülen farklılıklar,mutasyonlar ve modifikasyonlar sonucudur.Normal koşullarda meydana gelen canlılar tamamen birbirinebenzeyeceği için,değişen ortam şartlarına karşı uyum yetenekleri azdır.

1.Bölünerek Üreme

Bakteriler,mavi-yeşil alg’ler ve protista grubu canlıların (amip,öglena vb.) çoğunda görülür.

Genellikle vücudun ikiye bölünmesiyle olur.Bu ikiye bölünmenin zamanı canlının belirli bir

büyüklüğe ulaşmasıyla tespit edilir.

2.Tomurcuklanarak Üreme

Bir hücreli bira mayasında çok hücreli canlılardan hidrada,Bitkilerden ise ciğer otların görülür.Ana canlının vücudunun bir kısmından meydana gelen tomurcuk gelişerek ayrılır ve yeni bir ferdi oluşturur veya beraber bir arada kalarak kolonileri meydana getirirler.

3.Spor Oluşturarak Üreme

Üremeyi sağlayan sporlar,haploit canlılarda mitoz bölünmeyleDiploit canlılarda mayoz bölünmeyle meydana getirilir.Sporlar n kromozomludur.Bu üreme şekli; bazı bir hücrelilerde, mantarlarda , eğrelti otlarında, su yosunlarında ve kara yosunlarında görülür.



UYARI:Sporların mayozla oluşturulduğu canlılarda yeni oluşan bireyler arasında kalıtsal farklılıklar bulunabilir.Sporların,sağlam yapılı örtüleri olan ve elverişsiz tabiat şartlarına dayanıklı özel hücreleridir.Sporlar,çoğunlukla döllenmeksizin yeni bir canlı getirme özelliğine sahiptir.Bir hücreli canlılardan sıtma parazitinde eşeysiz üremenin eşeyli üremeyle değişimi görülür.Bu olay aynı zamanda Deniz anasında ve çiçeksiz bitkilerin çoğunda da meydana gelir.

Plazmodyum,hayat devrini insan ve anofel cinsi sivrisineğin dişisinde tamamlar. Sivrisineğin ısırması ile insan kanıma giren plazmodyum ilk olarak karaciğere ,dalağa ve kırmızı kemik iligine geçer. Daha sonra kan dolaşımına katılır ve kan dolaşımına girer.

Burada plazmodyumlar bölünmeyle sporları meydana getirir.Alyuvarlarda bulunan büyümüş sporlar birbirini izleyen çekirdek bölünmeleriyle çok çekirdekli bir yapı oluştururlar. Bunların artmasıyla al yuvarlar parçalanır. Kanda ve alyuvarlarda meydana gelen bu eşeysiz üremeye şizogoni denir.Çok sayıda alyuvarın parçalanıp plazmodyumların plazmaya geçtigi sıralarda insanda ateş ve üşüme şeklinde sıtma nöbetleri meydana geir.Bu olayların tekrarlanması sırasında bazı hücreler erkek ve dişi gamet şeklini alır.Bu şekilde hasta bir kişiyi başka bir dişi anofel ısırırsa gametler sivrisineğin sindirim sistemine geçer,birleşerek zigotu meydana getirir.Zigot bağırsak epiteline yerleşir ve burada önce mayozla sonra mitozla bölünerek yeni sporları meydana getirir.Kapsüllerin patlamasıyla serbest kalan sporlar,sivrisineğin tükrük bezine gelir ve kan emme sırasında tekrar insana geçer.

UYARI:Sıtma parazitinin hayat devrinin insan alyuvarlarındaki sporlanma ile, sivrisinekte geçen çoğalma dönemi ise hem eşeyli hemde eşeysiz üreme ile sağlanır.



4.Vejatif Yollarla Üreme

Ana canlıdan düzensiz olarak kopan parçalar eksik kısımları-

Nı tamamlayarak yeni bireyleri oluştururlar

*Rejenerasyonla Üreme :Bir gelişme biçimi sayılabilen yenilenme olayı ile eşeysiz üremede gerçekleştirilmiş olmaktadır. Organiz-

manın kopan bir parçasını yeniden oluşturup tamamlaması ola-

yında, kopan parçada tam bir birey oluşturabilmektedir. Rejeneras-

yon olayının bir üreme çeşidi olarak bahsedilebilmesi için organiz-

madan kopan parçanın kendini tamamlayıp yeni bir parça oluştur-

ması gerekir.



Kertenkeleden kopan kuyruk kendini tamamlayıp benzerini meydana getiremediği için üreme değildir.Rejenerasyonla üreme kabiliyeti, en fazla yassı solucanlardan planaryada,deniz yıldızın-da ve halkalı solucanlardan toprak solucanında görülür.Örneğin,de-niz yıldızından her bir parça kendini tamamlayıp yeni bir deniz yıl-dızı meydana getirebilir.Planaryadan her bir parça kendini tamamla-yarak birbirine benzer planaryalar meydana getirebilir.

UYARI : Canlılar komleksleştikçe yenilenme yeteniğinde bir gerile-menin olduğu dikkati çeker.Örneğin,insandaki yenilenme yeteneği planaryadaki yenilenme yeteneğinden azdır.İnsanda yenilenme deri,karaçiğer ve midede fazla olduğu halde,yürek kasında,sinir do-kusunda hemen hemen hiç yoktur.

*Bitkilerde Vejatatif Üreme:Çiçekli bitkilerde görülen eşeysiz üreme şeklidir.Tarımla uğraşanlar vejatatif üreme şekillerinden

yararlanarak tam ataya benzer ürünler elde etmektedirler.Çekirdek-siz üzüm,muz,portakal,mandalin,kavak,söğüt ve bazı süs bitkileri vejatatif yolla çoğaltılır.

Çilek bitkisindeki gibi sürünücü gövdeler ve bazı bitkilerdeki toprak altı bitkilerdeki vejetatif üremeye tipik örneklerdir.Çilekteki sürünücü gövde bir mevsim boyunca toprak üzerinde büyür gövdenin toprakla temas ettiği bazı noktalardanyaprak ve kökler çıkarak yeni çilek bitkileri meydana gelir.

Patates ve buna benzer bitkiler yumru şeklindeki toprak altı gövdelerinden ürerler.Patates yumrusu üzerinde bulunan ve göz adı verilen kısımları kesilerk toprağa dikilir.Toprağa dikilen kısımlardan ana canlıya benzer yeni patates bitkileri elde edilir.

Böğürtlen ve sarılıcı güllerde olduğu gibi,bazı bitkilerin dalları toprağa değdiği yerden köklenir ve yeni gövde gelişerek ana bitkiden ayrılır.Bazı bitkilerde soğanla üreme görülür.Kışı geçirmek üzere oluşturulan birçok soğanın her birinden yeni bir bitki gelişir.

Çelikle üreme de bir çeşit vejetatif üreme şeklidir.Bitkilerden alınan çubuklar nemli bir toprakta veya suda köklendirildikten sonra toprağa dikilir.Toprağa dikilen çubuktan yeni bir bitki meydana gelir.

Kavak,söğüt,asma,gül ve süs bitkileri genellikle çelikle çoğalır.

Göztaşı bitkisi gibi bazı bitkilerde vejetatif ürmeyi sağlayan organ yapraklardır.Ana bitki yaprağının kenarlarında meydana gelen tomurcuklardan küçk bitkiler gelişir.Bu bitkicikler ana yapraktan ayrılarak toprağa düşer ve kökleri ile toprağa tutunarak yeni bir gözyaşı bitkisi meydana getirir.



UYARI: Doku kültürü yoluyla deneysel olarak da eşeysiz üreme meydana getirilmektedir.Daha çok bitkilerde,küçük bir doku parçası besleyici çözeltide gelişerek yeni bir bitkiyi oluşturmaktadır.
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Kullanıcı profilini gör
 
ÜREME VE ÇEŞİTLERİ
Önceki başlık Sonraki başlık Sayfa başına dön 
1 sayfadaki 1 sayfası
 Similar topics
-
» ÜREME VE ÇEŞİTLERİ

Bu forumun müsaadesi var:Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz
maniax forum :: KARIŞIK ÖDEVLER-
Buraya geçin: