maniax forum

TARİFE GEREK YOK PAYLAŞIMIN TEK ADRESİ
 
AnasayfaSSSAramaÜye ListesiKullanıcı GruplarıKayıt OlGiriş yap
Arama
 
 

Sonuç :
 
Rechercher çıkıntı araştırma
En son konular
» bunlar arkaplanda süper durur...
Cuma Ocak 30, 2009 1:59 pm tarafından simyacı

» Usta fotoğrafcılardan ödüllü doğa fotoğrafları...
Cuma Ocak 30, 2009 1:14 pm tarafından simyacı

» Gökyüzü Şöleni Auroralar...
Cuma Ocak 30, 2009 12:58 pm tarafından simyacı

» İşte Yonja üyesi bir arkadaş bir bayana neler yazmış :)
Çarş. Ocak 28, 2009 1:53 pm tarafından simyacı

» Cevabi Olmayan Sorular...
Çarş. Ocak 28, 2009 1:46 pm tarafından simyacı

» PskoLogun ÇocukLarLa Yaptığı Test ve SonuçLarı....!!!
Çarş. Ocak 28, 2009 1:39 pm tarafından simyacı

» Camide ayakkabiniz calinmasin
Çarş. Ocak 28, 2009 1:34 pm tarafından simyacı

» Etrafım Kızdan Geçilmez Oldu ( komik şiir )
Çarş. Ocak 28, 2009 1:29 pm tarafından simyacı

» ßana Masal Anlat Diyalogları
Çarş. Ocak 28, 2009 1:23 pm tarafından simyacı

Kasım 2017
PtsiSalıÇarş.Perş.CumaC.tesiPaz
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930   
TakvimTakvim
Istatistikler
Toplam 16 kayıtlı kullanıcımız var
Son kaydolan kullanıcımız: rezuba

Kullanıcılarımız toplam 345 mesaj attılar bunda 234 konu

Paylaş | 
 

 elektrostatik

Önceki başlık Sonraki başlık Aşağa gitmek 
YazarMesaj
NUSAYBİN

avatar

Mesaj Sayısı : 160
Kayıt tarihi : 20/10/08
Yaş : 37
Nerden : MARDİN

MesajKonu: Geri: elektrostatik   C.tesi Ekim 25, 2008 11:19 pm

Page 8
BÖLÜM III. ELEKTROSTATİK. COULOMB YASASI 8olarak belirtebiliriz. Bağıntıda SI birim sistemine göre I akım değeri Amper ve t zamanı saniye olarak alınırsa yük birimi q Coulomb olacaktır. Coulomb yasasındaki k sabitinin değeride SI birimsistemine göre, k = 8 ,99 10 9 N m2 / C2 dır. Problem çözümlerinde bu sabit değerini 9 . 10 9 N m2 / C 2 olarak aldığınızda hesaplamaların sonucunda kayda değer bir sapma olmaz. SI birim sisteminde k sabiti bazı uygulamalara kolaylık getirmesi amacıylako=14πεolarak kullanılır. Burada εoboş uzayın permivitesi (elektrik geçirgenliği) veya dielektrik sabiti adınıalır. Boşluk için geçirgenlik sabitinin değeri 8,85.10 -12 C 2 / N . m2 dir. Elektrik yükleri ele alınan sistemde eğer birden fazla ise,her yük çiftine Coulomb yasası ayrı ayrıuygulanarak sonuçta vektörel olan kuvvetlerin bileşke değeri bulunur. Coulomb yasasının önemi sadece yükler arasındaki kuvveti ifade ediyor olmasında değildir. Bu yasa, atom çekirdeğinin etrafındaki elektronların çekirdeğe bağlanma kuvvetlerini, atomların bir araya gelmesi ile oluşan molekülleri bir arada tutan kuvvetleri, katı ve sıvıları oluşturan atom veyamoleküllerin bir arada tutulmasını sağlayan kuvvetleride açıklar. Hidrojen atomundaki protonla elektron arasındaki elektriksel kuvvet kütle çekim kuvvetinden 10 39 kere daha büyüktür. III.06. ELEKTROSTATİKLE İLGİLİ UYGULAMALARDANBAZILARI VAN DE GARAAFF JENARATÖRÜ ELEKTROSTATİK ÇÖKELTİCİFOTOKOPİ MAKİNASI ALAN – İYON MİKROSKOBUElektrostatik ilkelerine dayalı çeşitli uygulamalar sonucunda çok sayıda faydalı cihaz geliştirilmiştir. Bu cihazlardan bazıları: yüklü temel parçacıkları hızlandıran elektrostatik van de Graaff jenaratörleri, kopyalama işleminde kullanılam fotokopi makinası, kömür kullanan termik santralların oluşturduğu hava kirliliğini azaltmaya çalışan elektrostatik çökeltici, metal malzemelerin yüzeylerindeki atomları
--------------------------------------------------------------------------------
Page 9
BÖLÜM III. ELEKTROSTATİK. COULOMB YASASI 9görüntüleyen alan-iyon mikroskobu ve oto üretiminde otoların boya işleminde kullanılan elektrostatik boyama sistemleri dir.VAN DE GRAAFF JENARATÖRÜ Van de graaff 1931 yılında, sürtünme ile elektriklenme etkisi, yüklerin bir iletkenin dış yüzeyinde toplanma etkisi ve sivri uçlarda elektrik alan yoğunluğunun daha fazla olması nedeniyle burdakiyüklerin kolay transferi etkisinden yararlanarak birkaç milyon voltluk bir potansiyel farkı oluşturan bir elektrostatik jenaratör planlayarak imal etmiştir. Bu tür jenaratörün çalışma yöntemi şekil05 ‘de açıklanmıştır.Şekil 05. Van de Graaff elektrostatik jenaratörüBu sistem yüksek voltaj farkı kaynağı olarak Çekirdek ( nükleer fizik ) fiziğinde sık sık kullanılır. Bu elektrostatik jenaratör, esas olarak, yalıtkan yüksek sütunların tepesine monte edilmiş büyük metal boş bir kürte ( Yüksek voltaj elektrodu ) motorla hareket ettirilen yük taşıyıcı bir kemer ve yükleyici bir doğru akım elektrik kaynağından ibarettir. Yalıtkan maddeden ( ipek,naylon, lastik gibi ) yapılmış sonsuz K kayışı ( kemer ) yukarda ve aşağıda bulunan P, Q mmakaraları üzerinde sürekli olarak bir motorla sürekli olarak hareket ettirilir.Sivri uçlu D iletkeni ( veye metal tarak ) S metal küresel kabuğa ve A sivri ucu bir yükleyici elektrik kaynağının ( doğru akım jenaratörünün ) + ucuna bağlanmıştır. Bu jenaratörün diğer ucu toprağa bağlıdır.Sivri uç etkisiyle + elektrik A dan ipek kemere püskürür ( esasında elektronlar kayıştan sivri uçlara geçerler ve sonuçta kayış+ yüklenmiş olur ) ve kemer bu + yükü yukarıya taşır. Bu yük D sivri uçuna ulaşınca, sivri uçta - yük ve S üzerinde + yük indüklenmiş olur. D ‘ den akan - yük , kemer üzerindeki + yük ile nötr hale gelir. Bu işlem kemer hareket ettikçe tekrarlanır ve metal küresel kabuk tutabileceğimaksimum sınıra kadar ( kürenin havaya eletrik yükünü boşaltmadan tutabileceği sınır ) artan bir yük kazanır bunun sonucu olarak toprağa göre potansiyelide artar. Kürenin potansiyeli onun yarıçapıyla tersorantılıdır. Normal koşullarda havanın yalıtkanlığı,elektrik alan değeri E max =3 . 106volt / m yeulaşınca bozulur. Kürenin voltajı ( toprağa göre potansiyeli ) ve eletrik alanı arasında r yarıçap olmak üzere V = E r bağıntısı bulunmaktadır. Buna göre Vmax= Emaxr olacak ve kürenin tutabileceği maksimum voltaj değeride belirlenmişolacaktır. Ayrıca S yüzeyi üzerindeki yükü dolayısıyla potansiyeli sınırlayan şartlar laboratuvarın duvarları ve tavanı gibi başka cisimlerin alete yakın bulunması durumudur. Jenaratörün daha yüksek voltajlarda çalışabilmesi amacıyla , jenaratörün küresi içindeki hava özel bir sistemle aşağı yukarı 10 – 11 Atm./ cm2 basınca kadar arttırılır. Yüksek basınçtaki havanın normal koşullardaki havaya göre
--------------------------------------------------------------------------------
Page 10
BÖLÜM III. ELEKTROSTATİK. COULOMB YASASI 10yalıtkanlığının bozulması için gerekli elektrik alan değeri normal koşullardaki elektrik alan değerinden daha büyük olacaktır. Böylece aynı yarı çaplı küre bu kez daha yüksek elektrik alana dayanacak ve toprakla küra arasında daha yüksek potansiyel farkı oluşturacaktır. Çekirdek fiziğinde kullanılan yüklü parçacıkların veya iyonların hızlandırılmasında kullanılan bir van de Graaff elektrostatik hızlandırıcısı, bir van de Graaff jenaratörüyle bir iyon kaynağı ve bu iyonlarıaşağı doğru hızlandırılmasında kullanılan havası boşaltılmış bir tüpten ibarettir Şekil 05. Seçilen hedeflerin protonlarla bombardımanı ile çekirdek reaksiyonları oluşturmak için gerekli iyon kaynağı,artı yüklü yüksek voltaj elektrodu içinde yapılan hidrojen gazı içindeki bir elektrik boşalması ile elde edilir. Gereğinde yüksek enerjili elektronlar istendiğinde , elektron kaynağı çok zaman eksi yüklü yüksek voltaj elektrodu içinde bulunan sıcak flamandan elde edilir. Proton hızlandırılması halinde , protonlar boşluk tüpü içinde aşağı topraklanmış uca doğru hızlandırılırlar ve uçta bir hedef üzerine odaklanırlar. Hızlandırma işleminde elektronlar kullanıldığında , bu kez hedef yukarda olacak ve elektronlar topraklanmış uçtan yukarda bulanan hedefe doğru hızlandırılacaklardır. Yükü Q olan bir parçacığın toprağa nazaran V potansiyel farkında kazandığı enerji E =Q V = ½ m v 2 olacaktır. Burada m partikülün kütlesi ve v ‘de partikülün bu potansiyel farkında kazandığı hızdır. İlk yapılan van de Graaff jenaratöründe toprağa göre ulaşılan maksimum potansiyel farkı 1,5 milyon volt idi. Zamanımızda 20 milyon volt’luk elektrostatik jenaratörler yapılmıştır. 6. ÖRNEK PROBLEMLER 1) Aralarında 10-13 metre uzaklık bulunan iki αparçacığı arasındaki itme kuvvetlerini hesaplayınız ve aralarındaki kütle çekim kuvveti ile karşılaştırınız . Her bir α parçacığı +2e veya 2.1,6.10-19 = 3.2.10-19 Coulombluk yüke sahiptir. Çözüm: Aralarındaki uzaklık nedeniyle elektriksel itme kuvveti F kQ Qr=1 22ve ( )FxE==−−−−−9103 2103210109 2110919191322., .. ., .N dur. Bu oldukça büyük bir kuvvettir ,yaklaşıklıkla 10 gr kütlenin ağırlığına eşittir. Bir α parçacığı 2 proton ve iki netrondan oluşmuştur. Proton ve nötronun kütleleri büyük bir yaklaşıklıkla birbirlerine eşittir. Buna göre α parçacığının kütlesi 4.1,67.10-27 = 6,68.10-27 kg ve yerçekim sabiti G=6 ,67.10-11 N m2 / kg2 olduğuna göre, kütlesel çekim kuvveti F GM Mr=122ve ()( )FNG==−−−−6 67106 6810102 97101127213237, ., ., .dır. Görüldüğü gibi kütlesel çekim kuvveti elektrisel kuvvete göre ihmal edilebilir.
--------------------------------------------------------------------------------
Page 11
BÖLÜM III. ELEKTROSTATİK. COULOMB YASASI 112) Şekil 05’ de A noktasındaki yüke etkiyen toplam elektriksel kuvveti bulunuz. Çözüm:FFN (itme121496629100 210 0 5100 022 25===−−., .. , .( , ),)F1396629100 210 0 9103 10054==−−., .. , .(/), N (itme)3 cm1 cm1 cm2 cm2 cm30o30o5,4NF =2,25N12F =2,25N14Q1Q3Q2Q4-0,5 µ C-0,9 µ C-0,5 µ CA (-0,2 µ C)Şekil 06. Örnek problem 2FFFF1314112=++FFN115 4 2 2530 2 25309 297=++=,, cos, cos,3) 10 gr kütleli iki iletken küre 120 cm uzunluğundaki ipek ipliklerle aynı bir noktaya asılmışlar ve her biri benzer Q yükü taşımaktadırlar. ( Şekil 06) .Her sarkacın düşeyle θ açısı yaptığını ve tg θyerine sinθ alınacak kadar açının küçük olduğunu kabul ederek Q yükünün değerini hesaplayınız. İletken küreler arasındaki açıklık 5cm dir. mgmgTTFQQllθθŞekil 07 Örnek problem 3r/2 Çözüm:tanθ=FmgFQro=1422πεr = 2lsinθBuna göre Q rmgo=4πεθtanQlmgo= 24sintanθ πεθtanθ≈ sinθ alınırsa tanθ≈ r / 2l olacağından Q rrmglo==−−−42510510 1010 9 8212 9102239πε... .. ,. , . .QC=−2 4108, .4) Şekil 07’ deki gibi dizilmiş yük sisteminde, A noktasına etki eden Coulomb kuvvetini bulunuz.
--------------------------------------------------------------------------------
Page 12
BÖLÜM III. ELEKTROSTATİK. COULOMB YASASI 12Çözüm:( )FNAB==−−9102010 251000518009662... ..( )FNAC==−−910810 251000320009662... ..4 cm3 cm5 cmFFACFABABC- 8 µ C+ 20 µ C+ 25 µ CŞekil 08İki kuvvetin bileşkesini veren genel ifadedeki kuvvetler arasındaki açı , geniş açı olduğundan, () ()53.2000.1800.220001800F.CosFF2FFF222ACAB2AC2AB2−+=θ−+=F =1708 N. Bulunur. III.1.07. PROBLEMLER1) Beli bir uzaklığa yerleştirilmiş artı yüklü eşit iki küçük küre arasındaki itme kuvveti 1N dur. Bu küreler birbirine değdirilir ve aralarındaki uzaklık ilk uzaklığın yarısına kadar indirilirse bu kez ıtme kuvveti 4,5 N oluyor. Kürelerin yükleri arasındaki oranı bulunuz. C. 2 ve 1/2 iki cevap. 2) Her biri - 8 µ C olan iki yükün aralığı 6 cm dir. Bu iki yükten 5’er cm uzakta bulunan +5µC luk üçüncü bir yük üzerine etki eden bileşke kuvveti bulunuz. C. 230,4 N . 3) Bohr 2 hidrojen atomu modelinde kütlesi 9,11.10-31 kg olan bir elektron, yalnızca bir protondan oluşmuş bir çekirdekten etrafında yarıçapı 5,28.10-11 m olan dairesel bir yörünge üzerinde dolanmaktadır. Protonun yükü elektronun yüküne eşdeğer ve zıt işaretli ve kütleside 1,67.10-27kg dır. a) elektronun merkezcil ivmesini, b ) açısal hızını ve frekansını bulunuz. C: 10.10 22 m / sn2, 4,15.10 17 rad / sn, 0, 661.1016 devir/sn
--------------------------------------------------------------------------------
Page 13
BÖLÜM III. ELEKTROSTATİK. COULOMB YASASI 134) +20 ve +5 µ C luk iki yük arasındaki uzaklık 6 cm dir.Üzerine etkiyen bileşke kuvvetin sıfır olması için üçüncü bir yük nereye konulmalıdır? C. 4 cm . 5) İki proton arasındaki uzaklık ne olmalıdırki ,aralarındaki itme kuvveti yer yüzündeki ağırlıklarına eşit olsun.Protonun kütlesini yaklaşıklıkla 1,7. 10-27kg olarak alınız. C. 3,7 10- 6 m.6) Aralarındaki uzaklık 3,2.10-3 m olan aynı yüklü parçacıklar serbest bırakılınca birinin başlangıç ivmesi 7,0 ve diğerininkide 9,0 m / sn2oluyor. 7,0 m / sn 2lik parçacığın kütlesi 6,3.10-7kg olduğuna göre diğer parçacığın kütlesini ve ortak yükünü bulunuz. C. 8,1.10- 7 kg , 2,5. 10- 7 C. 7) Kenarları a olan bir karenin sol üst köşesine + q yükü, sol alt köşesim,ne +2q yükü, sağ üst köşesine -q yükü ve sağ alt köşesine -2q yükü konulmuştur. Sağ alt köşeye etkiyen kuvveti q=1,0.10-7C ve a= 5,0 cm ise bulunuz. C . 19,6 .10 – 2 N. Bir fırtına bulutunun üst kısmında +40C luk, alt kısmında -40C luk yük bulunabilir. Bu yükler arasıuzaklık 2km olabilir. Bu yükler arasındaki elektriksel kuvvet ne kadardır? C. - 3,6 .106N . Çekici. 9) Ünlü U.S.A.’lı Fizikçi Richard Feyman’ a göre; protonlara göre yüzde bir elektron fazlalığı olan iki insan birbirlerinden bir kol mesafesi uzaklıkta olduklarında, aralarındaki itme kuvveti, yerküre büyüklüğünde bir ağırlığı kaldıracak kadardır. Bu savı doğrulamak için bir büyüklük mertebesi tayin ediniz. C . 1,33 . 1025 N. ‘’Yakalaşık yerküre ağırlığı 6. 10 25 N. ‘’ hemen hemen eşit kuvvet 10) Kenarları 0,5m olan bir eşkenar üçgenin üst köşesine 7µC luk artı yük, sol alt köşesine 2µC luk artı yük ve sağ alt köşesine - 4µC luk yük konulmuştur. Üst köşede bulunan yüke etkiyen kuvveti bulunuz
--------------------------------------------------------------------------------
Page 14
BÖLÜM III. ELEKTROSTATİK. COULOMB YASASI 14C . 0 , 87 N . 11) Şekil 08’ deki sistemdeki 2µC’ luk yüke etkiyen bileşke kuvveti bulunuz (1µC=10-6C) -5µC 5 cm+ 2µC 5 cm. +5µC x Şekil 08. Problem 11. C. 7 , 5 . 10 4 N . 12 ) Eşit değerde elektrik yükü taşıyan iki parçacık birbirlerine 3,0 .10 – 3 m uzaklıkta bulunduklarızaman serbest bırakılıyorlar.Birinci parçacığın başlangıç ivmesi 4,0 m / s2, ikinci parçacığın başlangıç ivmesi 8,0 m / s2olarak gözleniyor. Birinci parçacığın kütlesi 8, 6 .10– 7 kg olduğuna göre, ikinci parçacığın kütlesini ve parçacıkların ortak yüklerini bulunuz. C. m2= 4 , 3 . 10 – 7 kg . ve 5.9. 10 – 11 C. 13 ) protonla elektronun birbirlerine etkileri sıfır olacak şekildeki bir uzaklıktan , elektron 4,2 . 10 5 m/s ‘lik bir hızla protonun üzerine fırlatılıyor. Hangi uzaklıkta elektronun hızı ilk hızının üç katıolacaktır. C . 3,6. 10 – 10 m.14 ) Eşit ve zıt yüklü iki küre arasındaki çekme kuvveti belli bir uzaklık için bellidir. Bu küreler bişrbirine değdirilip belli bir uzaklığa kadar getirildiğinde aralarındaki itme kuvveti ilk çekmekuvvetine eşit oluyor. Kürelerin yükleri oranını bulunuz. C. Q1 / Q 2= – 3 ± 2,8
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Kullanıcı profilini gör
NUSAYBİN

avatar

Mesaj Sayısı : 160
Kayıt tarihi : 20/10/08
Yaş : 37
Nerden : MARDİN

MesajKonu: elektrostatik   C.tesi Ekim 25, 2008 11:19 pm

Durgun haldeki elektrik yüklerini inceleyen fiziğin dalına elektrostatik denir. Manyetik olaylar M.Ö. 2000 yıllarında Çinliler tarafından bilinmekteydi. Bazı elektrostatik ve manyetik olaylarda M.Ö 700 yıllarında bilinmekteydi. Bunlar arasındaki ilişkiyse ancak M.S.1920 yılında H.C. Oersted tarafından elektrik akımlarının oluşturduğu manyetik etkinin gösterilmesiyle ortaya çıkmıştır. Bu ilişkinin anlaşılmasından sonra elektrik ve manyetizma olayları birleştirilerek elektromanyetizma adı altında incelenmiştir. 19. yüzyıl bilim adamları elektromanyetizmanın doğasını keşfederek onu geliştirmişlerdir. Bu bilimadamlarından Maxwell klasik elektromanyetizma ‘nın yasalarını oluşturmuştur. Bu yasalar genelde Maxwell denklemleri adıyla anılmaktadır. Maxwell denklemleri, mekanikteki, Newton'un Hareket Kanunları ve Evrensel çekim kanunlarının oynadığı rolu oynarlar. Maxwell, ışığın elektromanyetik karekterde olduğunu, hızlarının ışık hızına eşit olduklarını ve bu hızın da elektriksel ve manyetik ölçülerle bulunacağını göstermiştir. Klasik elektromanyetizmada elektrik yükleri, akımlar ve bunların karşılıklı etkileri incelenmekte ve kuantum teorisi ele alınmamaktadır. Bu bilim disiplinine ait bağıntılarla elektrik ve manyetizmanın 10 -12 m küçük boyutlarına kadar doğru sayılan işlemler yapılabilmektedir. Anılan bu atom boyutlarından daha küçük değerlerde devreye kuantum mekaniğigirer. Özel rölativite ve kuantum mekaniğinim klasik elektromanyetizmaya uygulanması sonunda kuantum elektrodinamiği bilim disiplini ortaya çıkmıştır.
--------------------------------------------------------------------------------
Page 2
BÖLÜM III. ELEKTROSTATİK. COULOMB YASASI 2III.1.02.ELEKTRİK YÜKLERİBir cismin sürtünme ile elektriklenmesi yaklaşık olarak 2700 yıldan beri bilinmektedir. Bilhassa naylon miktarı fazla olan kazaklar karanlıkta giyilirken veya çıkarılırken kıvılcımların oluşmasıelektrik yükünün hareketine bir örnektir. Yağmurlu havalarda bulutlarla yer arası veya buluttan buluta oluşan şimşekleri gözlemeyenimiz yok gibidir. Burada oluşan şimşek de elektrik yüklerinin hareketine diğer bir örnektir. Uzun yıllara dayanan gözlemler sonunda sürtünme ile elektriklenmede iki tip elektrik yükü olduğu bulunmuştur. İpeğe sürülen bir cam çubuk diğer bir cam çubuğun yanına getirilirse çubuklar birbirini itecektir. Diğer taraftan kürke sürtülmüş bir plastik çubuk, aynı camçubuğun yanına getirilirse onu çekecekdir. Amerika Birleşik Devletleri bilim adamlarından Benjamin Franklin ( 1706 - 1790 ), plastik çubukta oluşan elektrik yüküne ( - ) negatif ve cam çubukta oluşan elektrik yükün ( + ) pozitif terimlerini getirmiştir. Am ve plastik çubuklar arasındaki çekme ve itme kuvvetlerinin var oluşu neticesinde durgun elektriğin temel yasası ortaya çıkmaktadır. Bu temel yasaya göre ; SADECE İKİ CİNS ELEKTRİK YÜKÜ VARDIR AYRI CİNS ELEKTRİK YÜKLERİ BİRBİRLERİNİ ÇEKERLER AYNI CİNS ELEKTRİK YÜKLERİ BİRBİRLERİNİ İTERLERElektriklenme sadece cam ve plastik çubuk için gözlenen bir olay değildir. Her madde uygun koşullarda sürtünmeyle bir miktar elektriklenebilir ve bu elektriklenmenin cinside Franklin ‘nin belirttiği pozitif ve negatif seçim kuralına göre belirlenir. Franklin’in elektrik modelinin önemli bir tarafı, elektrik yükünün daima korunmuş olmasıdır. Daha açık olarak bir cisim diğerine sürtüldüğünde yük oluşmaz. Elektriklenme hali, yükün bir cisimden diğerine geçmesiyle meydana gelir. Böylece cisimlerden biri bir miktar eksi yük, diğeri de aynımiktarda artı yük kazanır. Bu durum, nötr bir maddenin atomik yapısında bulunan çekirdeğin ( + ) yükleri ( protonlar ) kadar ( - ) yüklerinde ( elektronlar ) bulunması gerçeğini açıklar.
--------------------------------------------------------------------------------
Page 3
BÖLÜM III. ELEKTROSTATİK. COULOMB YASASI 3BÖLÜM III. ELEKTROSTATİK. COULOMB YASASI III.1. 03. İLETKENLER VE YALITKANLAR VE İNDÜKSİYONLA ELEKTRİKLENMEŞekil 01 deki gibi, bir bakır telin bir ucu bir cam çubuğa dolanıp diğer ucu bir elektroskoba bağlanmışolsun. Sürtme ile elektriklenmiş plastik çubuk telin boştaki uçuna değdirilirse, aynı yükler birbirini iteceğinden elektroskobun yaprakları birbirinden uzaklaşacaktır. Buna göre tel boyunca veya tel içinden bir elektrik geçişi meydana gelmiştir. Deney eğer tel yerine bir ipek iplik veya lastik şerit kullanılarak yapılırsa elektroskobun yapraklarında böyle bir açılma olmayacaktır. Buna göre elektrik yükünü ileten tele iletken ve elektrik yükünü iletmeyen ipek ipliğe ve lastiğede yalıtkan adı verilir. Pek çok cisim iletken veya yalıtkan grubuna girerken yarı iletken adıyla anılan üçüncü cins cisimlerde bulunmaktadır. Yarı iletkenlerin özellikleri, yalıtkanlarla iletkenler arasında bir yerde bulunan bir üçüncü madde sınıfıdır. Silisyüm (Si) ve Germanyum (Ge) çeşitli aletlerin yapımında kullanılan yarı iletken maddelerdir. Yarı iletkenlerin özellikleri, malzemelere belirli miktarlarda yabancı atomlar katılarak yarı iletken özelliklerinin büyüklük miktarları değiştirilebilir. Genelde metaller iyi iletken ve metal olmayan cisimler yalıtkandırlar. Metallerde dolaşan serbest yüklerin negatif oldukları kanıtlanmıştır. Pozitif yükler ise cam çubukta veya yalıtkanlarda olduğu gibi hareketsizdirler. Metallerde yük taşıyıcılar elektronlardır. Metali oluşturan atomların dış yörünge atomları kendi atomsal sistemine bağlı kalmaksızın etkileyici nedene bağlı olarak metalin içinde dolanabilirler Yüklü ÇubukBakýr TelElektroskopCam DestekŞekil 01 Değme ile elektriklenme
--------------------------------------------------------------------------------
Page 4
BÖLÜM III. ELEKTROSTATİK. COULOMB YASASI 4Yarı iletkenler ise yük iletimi bakımından iletkenlerle yalıtkanlar arasında bir özelliktedirler. İnsanın ve toprağın elektrik yüklerini ilettikleri yani iletken oldukları bilinmektedir. Diger taraftan normal halde maddede eşit miktarlarda pozitif ve negatif yük bulunmaktadır yani cisim nötr haldedir. Herhangi bir etkiyle örnek olarak ipekle camın sürtünmesinde olduğu gibi,birinden diğerine elektrik yükü yer değiştirerek denge bozulursa cisim nötr halini kaybeder. ( a ) ( b ) ( c ) ( d ) Şekil 02.a.b.c.d İletken bir cismin indüksiyonla elktrik yüklenmesiBir iletken , bir iletken tel veya bakır boruyla toprağa bağlanırsa, iletkenin topraklandığı söylenir. Bu durumda toprak, elektronların kolaylıkla gidebileceği sonsuz bir yer olarak düşünülebilir. Bu olguya göre indüksiyon denilen bir olayla bir iletkenin nasıl yüklenebileceğini inceleyebiliriz. Şekil 2.a ‘daki gibi topraktan yalıtılmış nötr (yüksüz) bir kürenin yanına eksi yüklü bir çubuk yaklaştıralım. Budurumda kürenin çubuğa bakan tarafı yük fazlalığı kazanırken diğer yanı aynı miktarda eksi yük kazanır. Daha açık olarak çubuğa bakan taraftaki elektronlar diğer tarafa geçecektir. Şekil 2.b ‘de görüldüğü gibi küre, iletken bir telle toprağa bağlanarak aynı işlem yani, eksi yüklü çubuk küreye yaklaştırılırsa, bu kez bazı elektronlar toprağa iletilecektir. Küredeki toprak bağlantısı teli kaldırılırsa, (şekil 2.c) iletken kürede indüksiyonla düzgün olmayan ( + ) yük fazlalığı oluşacaktır. Eksi yüklü çubuk küreden uzaklaştırılınca (şekil 2.d) indüksiyonla kürede oluşan ( + ) yükler kürede kalacak ve benzer yükler arasındaki itme kuvvetlerinden dolayı küre düzgün olarak yüklenmiş olacaktır. Böylece, indüksiyonla yüklemede cisimlerin birbirine değmesinin gerekmediğini görmüş oluruz. Yüklü cisimYalýtkanŞekil 03
--------------------------------------------------------------------------------
Page 5
BÖLÜM III. ELEKTROSTATİK. COULOMB YASASI 5Artı yüklü cisim sağdaki yalIıtkanın yüzeyinde indüksiyonla yükler oluşturur İletkenlerdeki indüksiyonla elektrik yüklenmesinin benzeri yalıtkanlarda da izlenir.Nötr atom veyamoleküllerin çoğunda ( + ) ve ( - ) yüklerin merkezleri çakışırlar. Bunlara yüklü bir cisimetkidiğinde bu yük merkezleri hafifçe kayarak molekülün bir yanının diğerinden daha artıyüklenmesine yol açar. Bu olaya Kutuplanma denilmektedir. Moleküllerdeki yüklerin bu şekilde yeniden düzenlenişi Şekil 3’te gösterilmiştir ve burada yüklü cisim tarafından yalıtkanın yüzeyinde indüksiyonla, indüksiyon yükü oluşturulmuştur. Buna göre, saça sürtülen tarağın nötr kağıt parçalarınıneden çektiğini veya elbiseye sürtülen balonun neden duvara yapıştığını anlayabiliriz. İndüksiyonla elektriklenmede: 1 ) İndükliyen cisimle indüklenen cisim üzerinde eşit ve zıt işaretli yükler oluşur. 2 ) Bu yüklerin herbirisi indükleyen cismim yüküne eşit olur. Diğer taraftan : 1 ) yüklü bir cisim bir boş iletken içersine değdirilmek suretiyle, tam olarak, yüksüz hale sokulabilir . 2 ) Bir iletken elektrille yüklenirse, bütün elektrik yükü onun dış yüzeyinde toplanır. III.1. 04.ELEKTRİKSEL YÜK MİKTARI VE YÜKÜN KUANTUMLU OLUŞU Atom teorisine göre maddenin atomlardan oluştuğu bilinmektedir. Tüm atomlarda daha küçük parçacıkların değişik kombinelerinden meydana gelmiştir. Parçacıları atomdan çıkarmak için bir çok değişik uygulamalar vardır. Örnek olarak bir atom çekirdeğinin bölünme ( fisyon ) yoluylaparçalanmasıdır. Atom altı parçacıklar yani atomu oluşturan parcacıklar, yüzeysel olarak ele alındığında üç farklı tiptedirler, elektron, proton ve nötron. Daha başka atom altı parçacıklar olmasına karşın bunların varlıkları geçicidir. Tüm atomların oluşması aynı yapıdadır. Nötronlar ve protonlar atonmun çekirdeğinde bulunurlar. Bu küresel çekirdeğin çapı yaklaşıklıkla 10-15 m büyüklüğündedir. Çekirdeğin dışında ve ondan oldukça büyük uzaklıklarda elekronlar dairesel daha doğrusu eliptik yörüngeler üzerinde bulutsu veya parçacık şeklinde bulunurlar. Dairesel yörünge halinde elektron yörünge çaplarının 2 veya 3 10 -10m büyüklüğünde olduğu kabul edilmektedir. Konuyla ilgili detaylı bilgiler atom fiziği bilim dalı konularından incelenebilir. Pratik olarak nötron ve protonunkütleleri birbirlerinme eşit olarak kabul edilebilir ve bu kütleler elektronun kütlesinin 1860 katı kadar daha büyüktürler. Bütün elektronlar aynı yük miktarına sahiptirler. Protonun yüküde elektronun yüküne eşdeğerdir fakat elektronun yükünün negatif olmasına karşılık protonun yükü pozitiftir ve
--------------------------------------------------------------------------------
Page 6
BÖLÜM III. ELEKTROSTATİK. COULOMB YASASI 6nötronda adından belli olduğu gibi yüksüzdür. Protonlar ve elektronlar arasınmdaki sadece çekmeyebağlı olan kütlesel çekim kuvvetlerinin yanında, bunlara ait elektriksel kuvvette bulunmaktadır. Elektriksel kuvvet, hem çekme hemde itme doğasındadır. Bilindiği gibi farklı yükler birbirlerini çekmekte ve aynı yükler birbirlerini itmektedirler. Ayrıca bunların birbirlerine göre göreceli hareketleri sonunda manyetik kuvvetlerde ortaya çıkmaktadırlar. Bu konuda durgun yüklere ait olaylar incelenecektir. Elektrik yüklerinde gözlenen iki özellik daha bulunmaktadır ve bunlar maddenin elektrikli yapısında temel ögelerdir. Bu iki özellik ;1) Elektrik, yüklerinin taneli ( kuantumlu ) oluşu ve elektrik yüklerinin korunmasıdır. Elektrik yüklerinin korunmasına örnek olarak elektronla onun pozitif yüklü antiparçaçığı olan pozitronun bir araya gelerek iki parçacığın yok olmasıdır. Burada parçacıkların kütle enerjileri E = m c2 yasasına göre elektromanyetik enerjiye dönüşmüştür. Korunuma ait pek çok fiziksel olay örnekleri vardır. Elektrik, elektrik birimleri denilen e elektron yükünüm tam katlarışeklinde kuantumlanmıştır. Elemanter yük denilen elektronun yükü e = 1,6021.10-19 Coulomb ve kütlesi me = 9,108.10-31kg dır. Kaynağı ne olursa olsun, fizik bakımından var olan bir Q elektrik yükü Q= ne olarak ifade edilir. Burada n negatif veya pozitif bir tam sayı ve e' de elemanter yüktür miktarıdır. Elektriksel yükte olduğu gibi, fiziksel büyüklükler eğer kesikli temel yapı parçalarından oluşmuşsa, bu fiziksel büyüklükler kuantumlanmıştır. Atomik boyutlarda incelenen pek çok fiziksel büyüklükler kuantumlanmışlardır ve orada artık klasik fiziğin kuralları değil kuantum fiziğinin kuralları geçerlidir. III.1.05. NOKTA YÜKLER ARASINDAKİ KUVVET. COULOMB YASASI Doğadaki kuvetlerin dört değişik tip görüntüde olduğu bilinmektedir.; 1) Kütlesel çekim kuvvetleri, 2) Durgun haldeki nokta yükler arasındaki itme ve çekim kuvvetleri, 3) Atom çekirdeğindeki proton ve nötronu birarada tutan vede protonla netrondaki kuvarklarıonlara bağlayan çok büyük değerli çekirdeksel kuvvetler4) Doğal radyoaktivitenin oluşmasını sağlayan zayıf çekirdeksel kuvvetler. Fizikçilerin tüm hayelleri bu dört kuvvetin aynı kaynaklı olduğunu ifade edebilecek birtek birleşik kuvvet olduğunu ispat edebilmektir. Durgun haldeki iki elektrik yük arasındaki karşılıklı elektriksek kuvvet, yükün değerlerine, içinde bulundukları ortama ve iki yükün değerine bağlı bulunmaktadır. C.A. Coulomb tarafından denel olarak 1785 yılında bu kuvvetin oldugu ve bu kuvvetin temel
--------------------------------------------------------------------------------
Page 7
BÖLÜM III. ELEKTROSTATİK. COULOMB YASASI 7kuramları ortaya konulmuştur. Coulomb yasasına göre, yüklü iki parçacık arasındaki karşılıklıelektriksel kuvvet, bu yüklerin değerleri çarpımı ile doğru orantılı, yükler arasındaki uzaklıklığın karesi ile ters orantılıdır. Kuvvet vektörlerinin doğrultusu yükleri birleştiren doğru üzerindedir. Bu yasaya göre yükler arasındaki kuvvet: (r birim vektör ise); F= kQ Qr1 22r(01)olarak verilir. Bu kuvvetin büyüklüğü F kQ Qr=1 22(02)dir. Burada, Q1 ve Q 2 aynı işatetli ise F kuvveti itme kuvveti ve zıt işaretli iseler F kuvveti çekmekuvvetidir ( Şekil 04). Coulomb yasasındaki k sabiti, yüklerin içinde bulunduğu ortamı nitelemek ve birimlerin belirlenmesi için kullanılmış bir orantı sabitidir. Yüklerin işaretlerine göre çekme ve itme kuvvetleri Şekil 04 ‘de gösterilmiştir. rFFrFFÝTMEÝTMEFFÇEKMEŞekil 04 Elektrik Yüklerinin çekme ve itme kuvvetleriButün bilim dilinde ve mühendislikte kullanılan milletler arasındada kabullenilmiş birim sistemi SI ( Systeme internationale) birim sistemidir. Coulomb yasasındaki yük birimi, SI birim sisteminde, akım birimine bağlı olarak tanımlanır. İki pil birbirine iletken telle bağlandıgında iletkende elektrik yükleri harekete geçecek yani elektrik akımı doğacaktır. Bir iletkenden geçen bir Amperlik akıma karşılık ( I ), iletkenin belirli bir kesitinden bir saniyede geçen yük miktarına Coulomb ( C ) denilmektedir. Matematiksel olarak son ifadeyi q = I. t(03)
--------------------------------------------------------------------------------
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Kullanıcı profilini gör
 
elektrostatik
Önceki başlık Sonraki başlık Sayfa başına dön 
1 sayfadaki 1 sayfası

Bu forumun müsaadesi var:Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz
maniax forum :: KARIŞIK ÖDEVLER-
Buraya geçin: